Karkonosze (cz Krkonoše, niem. Riesengebirge)

Karkonosze (cz Krkonoše, niem. Riesengebirge) to najwyzsze pasmo górskie Sudetów, polozone na pograniczu Polski i Czech. Najwyzszym szczytem Karkonoszy jest Sniezka (1603,15 m n.p.m.)

Pochodzenie nazwy

Historia nazwy "Karkonosze" sięga II w. n.e. , gdy grecki geograf Ptolemeusz, Karkonosze opisał na mapie Korkonotoi. W późniejszym okresie stosowano także nazwy: Montes Niviferi (Góry Śnieżne), czy Gigantei (Góry Olbrzymie), bądź w języku niemieckim Schneegebirge lub Riesengebirge. W polskich opisach podróżniczych z wieków VIII-XIX używana jest nazwa Karkonosze (K. Ujejski, 1847 r.) jak i Góry Olbrzymie (W. Pol, 1847 r.) . Prawdopodobnie nazwa wywodzi się z prastarego pierwiastka Kar, oznaczającego kamień lub górę.

Rzeźba Karkonoszy

Grzbiet główny Karkonoszy rozciąga się od Przełęczy Szklarskiej do Przełęczy Okraj, w jego skład wchodzą:
* Grzbiet Śląski
* Grzbiet Czarny
* Grzbiet Kowarski


Budowa geologiczna

Karkonosze należą do gór starych (blok karkonosko-izerski). Powierzchnia Karkonoszy wynosi około 650 km2 (około 185 km2 na obszarze Polski, co stanowi mniej niż 1/3 całego obszaru). Na blok karkonosko-izerski składają się jeszcze Góry i Pogórze Izerskie, a także Kotlina Jeleniogórska oraz Rudawy Janowickie.

Szata roślinna Karkonoszy (Flora)

Szata roślinna Karkonoszy należy do najbogatszych i najcenniejszych w całych Sudetach. Karkonosze posiadają wyraźnie ukształtowane i zróżnicowane piętra roślinne. Ostry klimat sprawił, iż położone są one do kilkaset metrów niżej niż w Tatrach, które są górami wysokimi. Piętra roślinności Karkonoszy

* Piętro podgórskie (do około 500 m n.p.m.) - głównie łąki oraz pola uprawne; rzadko nieliczne zagajniki mieszane;
* Piętro regla dolnego (do około 1000 m n.p.m.) - lasy mieszane, z przewagą buka, obecnie w przeważającej części zastąpione borami świerkowymi. Pierwotne fragmenty zachowały się tylko w rejonie enklaw Parku Narodowego (Chojnik, Wodospad Szklarki).
* Piętro regla górnego (do około 1250 m n.p.m.) - stanowią zwarte lasy świerkowe ( już wcześniej zastąpione świerkami sadzonymi przez człowieka), często z odmian nizinnych, niedostosowanych do ostrych górskich warunków klimatycznych. Na obszarze regla górnego spotkać można także gatunki typowo górskie, jak brzoza karpacka, wierzba śląska, czy jarzębina.
* Piętro kosodrzewiny (do około 1450 m n.p.m.) - rosną tu przeważnie sosny górskie oraz zioło- i traworośla.
* Piętro (subalpejskie)najwyższe - dominują gatunki zielne i porosty naskalne. Spotkać można najwięcej typowo górskich, chronionych, a czasem nawet endemicznych odmian roślin, a także torfowiska wysokie z drobnymi stawkami-oczkami

Fauna

Od kilkuset lat nie pojawiają się tu już duże drapieżniki (niegdyś żyły tu niedźwiadzie, czy wilki). Obecnie żyje tu dużo zwierzyny płowej, dzików i drobniejszych ssaków oraz najbardziej charakterystyczne (sprowadzono z Korsyki) muflony. Większye bogactawo gatunków występuje wśród ptaków, a najbogatsze jest wśród bezkręgowców (dużo gatunków chronionych i endemicznych). Za najlepiej zachowany przyrodniczo obszar Karkonoszy uważą się rezerwaty ścisłe, a także podnóża Lasockiego Grzbietu (doliny Złotnej i Srebrnika).

Klimat

Klimat Karkonoszy jest bardziej surowy, niż wynikałoby to z ich wysokości i odpowiada europejskim górom wysokim. Średnia roczna temperatura dla Śnieżki wynosi 0,4°C, zaś odpowiednio dla Szrenicy jest to 1,9°C. W jednych z najbardziej popularnych miast turystycznych Karkonoszy (Karpaczu, Szklarskiej Porębie) średnia tempertuara waha się wokół 6,0°C. Na Śnieżce suma opadów w ciągu roku jest wyższa niż 1200 mm, a na Szrenicy, czy Wielkim Szyszaku przekracza nawet 1400 mm. W Karkonoszach wieją częste bardzo silne wiatry (występują zjawiska fenowe - odpowiednik halnego w Tatrach), a także bardzo często spotkać się można z gwałtownymi zmianami pogody.